Πνευμονική στένωση στον σκύλο: διάγνωση, βαρύτητα και θεραπεία

Η πνευμονική στένωση είναι μια συγγενής καρδιοπάθεια που συχνά εντοπίζεται όταν ο κτηνίατρος ακούσει φύσημα σε έναν νεαρό σκύλο. Σε αρκετές περιπτώσεις το κατοικίδιο δεν έχει συμπτώματα. Σε άλλες, όμως, η στένωση επιβαρύνει τη δεξιά πλευρά της καρδιάς και μπορεί να χρειαστεί θεραπεία.

Η σημασία της διάγνωσης εξαρτάται από περισσότερα στοιχεία από μία μόνο μέτρηση. Ο υπέρηχος καρδιάς αξιολογεί τη στένωση, την επίδρασή της στην καρδιά και το αν είναι κατάλληλη κάποια θεραπευτική παρέμβαση.

Τι είναι η πνευμονική στένωση;

Η πνευμονική βαλβίδα βρίσκεται ανάμεσα στη δεξιά κοιλία της καρδιάς και στην πνευμονική αρτηρία, η οποία μεταφέρει το αίμα στους πνεύμονες. Στην πνευμονική στένωση υπάρχει ένα στενό σημείο στη διαδρομή εξόδου του αίματος από τη δεξιά κοιλία. Συνήθως αφορά την ίδια τη βαλβίδα, αλλά μπορεί να βρίσκεται πριν ή μετά από αυτήν.

Η στένωση υπάρχει από τη γέννηση, ακόμη κι αν αναγνωριστεί αργότερα. Είναι συχνότερη σε ορισμένες φυλές, όπως τα γαλλικά και αγγλικά μπουλντόγκ και τα μπόξερ, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλους σκύλους.

Πώς επηρεάζει την καρδιά;

Το στενό σημείο αναγκάζει τη δεξιά κοιλία να αντλεί το αίμα με μεγαλύτερη πίεση. Με τον χρόνο, ο μυς της μπορεί να παχύνει. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία της δεξιάς κοιλίας και να αυξηθούν οι πιέσεις στη δεξιά πλευρά της καρδιάς. Αν αναπτυχθεί δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια, μπορεί να συγκεντρωθεί υγρό στην κοιλιά.

Αυτές οι αλλαγές δεν εμφανίζονται σε όλους τους σκύλους. Για αυτό η εκτίμηση περιλαμβάνει και την συνολική κατάσταση των καρδιακών κοιλοτήτων, όχι μόνο τη μέτρηση της στένωσης.

Ποια σημάδια μπορεί να παρατηρήσω;

Πολλοί σκύλοι, ιδιαίτερα με ήπια στένωση, δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Αν η πάθηση είναι σοβαρότερη, μπορεί να παρουσιαστούν:

• εύκολη κόπωση ή μικρότερη αντοχή στην άσκηση

• αδυναμία ή λιποθυμία, ιδιαίτερα κατά την άσκηση

• διόγκωση της κοιλιάς λόγω ασκιτικού υγρού

• κατάρρευση ή έντονη αδυναμία

Συχνά η πρώτη ένδειξη είναι ένα καρδιακό φύσημα. Η ένταση του φυσήματος, όμως, δεν αρκεί από μόνη της για να καθορίσει τη βαρύτητα.

Πώς εκτιμάται η βαρύτητα;

Η βασική εξέταση είναι το υπερηχοκαρδιογράφημα με Doppler. Ο κτηνίατρος εξετάζει τη βαλβίδα, τη ροή του αίματος και τη δομή και λειτουργία της καρδιάς. Η ταχύτητα της ροής χρησιμοποιείται για να υπολογιστεί η μέγιστη κλίση πίεσης στην περιοχή της στένωσης.

Σε δημοσιευμένες μελέτες χρησιμοποιούνται συχνά τα παρακάτω όρια:

Τα όρια είναι χρήσιμος οδηγός, όχι αυτόματη απόφαση για θεραπεία. Η κλίση πίεσης επηρεάζεται από τη ροή του αίματος, ενώ η εκτίμηση συμπληρώνεται από τις αλλαγές στη δεξιά κοιλία και στον δεξιό κόλπο, την τυχόν ανεπάρκεια της τριγλώχινας και τα συμπτώματα. Για αυτό δύο σκύλοι με παρόμοια μέτρηση μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;

Η επιλογή εξαρτάται από τη βαρύτητα, τα συμπτώματα, τις επιπτώσεις στην καρδιά και τη μορφολογία της στένωσης.

• Σε ήπιες περιπτώσεις, μπορεί να αρκεί η παρακολούθηση.

• Σε μέτριες περιπτώσεις, η απόφαση εξατομικεύεται.

• Σε σοβαρή στένωση ή όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα, μπορεί να συζητηθεί επεμβατική θεραπεία, εφόσον η ανατομία είναι κατάλληλη.

Σε ορισμένους σκύλους μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή, όπως β-αναστολέας. Η αγωγή επιλέγεται από τον κτηνίατρο που παρακολουθεί το ζώο και δεν πρέπει να ξεκινά ή να αλλάζει χωρίς επανεκτίμηση.

Τι είναι η βαλβιδοπλαστική με μπαλονάκι;

Η βαλβιδοπλαστική με μπαλόνι (balloon valvuloplasty) είναι επέμβατική διαδικασία. Ένας καθετήρας προωθείται μέσω αγγείου μέχρι τη στενωμένη περιοχή και ένα μπαλόνι διαστέλλεται προσωρινά, με στόχο να διευρύνει τη δίοδο του αίματος.

Η μέθοδος έχει καλύτερη ανταπόκριση σε ορισμένους τύπους βαλβίδας απ’ ό,τι σε άλλους. Για παράδειγμα, οι βαλβίδες με συγχωνευμένες γλωχίνες μπορεί να ανταποκριθούν διαφορετικά από τις έντονα δυσπλαστικές βαλβίδες ή τις περιπτώσεις όπου ο δακτύλιος της βαλβίδας είναι μικρός. Η ανατομία εξετάζεται πριν από την επέμβαση, καθώς και το ενδεχόμενο συνοδών ανωμαλιών των στεφανιαίων αγγείων. Σε επιλεγμένους σκύλους μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη απεικόνιση, όπως αξονική αγγειογραφία.

Η επέμβαση απαιτεί γενική αναισθησία και στενή παρακολούθηση. Όπως κάθε επεμβατική διαδικασία, έχει πιθανούς κινδύνους, όπως αρρυθμίες και πτώση της αρτηριακής πίεσης· σπανιότερα μπορεί να προκύψει και πιο σοβαρή επιπλοκή.

Τι παρακολουθούμε μετά τη θεραπεία;

Μετά τη βαλβιδοπλαστική χρειάζεται επανέλεγχος για να αξιολογηθούν η ροή και η κλίση πίεσης, η λειτουργία της δεξιάς καρδιάς και το αν παραμένει ή επανεμφανίζεται σημαντική στένωση. Το πρόγραμμα επανεξετάσεων εξατομικεύεται για κάθε σκύλο ξεχωριστά.

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο;

Επικοινώνησε άμεσα με κτηνίατρο αν ο σκύλος λιποθυμήσει, καταρρεύσει, εμφανίσει έντονη αδυναμία ή παρουσιάσει ξαφνική διόγκωση της κοιλιάς. Για την άσκηση και τη φαρμακευτική αγωγή ακολούθησε τις οδηγίες του κτηνιάτρου που γνωρίζει τα ευρήματα της εξέτασης.

Με λίγα λόγια: Η διάγνωση δεν σημαίνει ότι κάθε σκύλος χρειάζεται επέμβαση. Η απόφαση βασίζεται στη συνολική εικόνα και στην ανατομία της στένωσης, όχι σε έναν αριθμό μόνο.

Επιστημονικές πηγές

1. Bini M, Vezzosi T, Fernández-Del Palacio MJ, et al. Clinical and electrocardiographic findings for predicting the severity of pulmonary valve stenosis in dogs. Veterinary Sciences. 2022;9(2):61.

2. Nishimura S, et al. Echocardiographic evaluation of velocity ratio, velocity time integral ratio, and pulmonary valve area in dogs with pulmonary valve stenosis. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2018;32(5):1570–1578.

3. Patata V, Vezzosi T, Marchesotti F, et al. Right heart echocardiographic variables and prediction of clinical severity in dogs with pulmonary stenosis. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2023;37(3):835–843.

4. Locatelli C, Spalla I, Domenech O, et al. Pulmonic stenosis in dogs: survival and risk factors in a retrospective cohort of patients. Journal of Small Animal Practice. 2013;54(9):445–452.

5. Bussadori C, DeMadron E, Santilli RA, Borgarelli M. Balloon valvuloplasty in 30 dogs with pulmonic stenosis: effect of valve morphology and annular size on initial and 1-year outcome. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2001;15(6):553–558.

6. Johnson MS, Martin M. Results of balloon valvuloplasty in 40 dogs with pulmonic stenosis. Journal of Small Animal Practice. 2004;45:148–153.

7. Johnson MS, Martin M, Edwards D, et al. Pulmonic stenosis in dogs: balloon dilation improves clinical outcome. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2004;18(5):656–662.

8. Ramos RV, Monteiro-Steagall B, Steagall PVM. Management and complications of anaesthesia during balloon valvuloplasty for pulmonic stenosis in dogs: 39 cases (2000 to 2012). Journal of Small Animal Practice. 2014;55:207–212.

9. Laborda-Vidal P, Pedro B, Baker M, et al. Use of ECG-gated computed tomography, echocardiography and selective angiography in five dogs with pulmonic stenosis and one dog with pulmonic stenosis and aberrant coronary arteries. Journal of Veterinary Cardiology. 2016;18(4):418–426.

10. Scansen BA. Advances in the treatment of pulmonary valve stenosis. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2023;53(6):1393–1414.

Κτηνιατρείο Καραμιχάλη-Σκρέκας Veterinary Care

Κωνσταντίνου Καραμανλή 176, Θεσσαλονίκη

6979569634