Αυξημένος αναπνευστικός ρυθμός σε σκύλο και γάτα: πότε σχετίζεται με την καρδιά;

Η γρήγορη αναπνοή σε έναν σκύλο ή μια γάτα μπορεί να εμφανιστεί μετά από άσκηση, ζέστη, άγχος ή έντονη διέγερση. Όταν όμως παρατηρείται σε κατάσταση ηρεμίας ή κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπορεί να αποτελεί πρώιμο σημάδι αναπνευστικής ή καρδιακής επιβάρυνσης.

Ο αναπνευστικός ρυθμός είναι ένα απλό αλλά ιδιαίτερα χρήσιμο στοιχείο, τόσο για την αρχική αξιολόγηση ενός περιστατικού όσο και για την παρακολούθηση ζώων με γνωστή καρδιοπάθεια.

Τι είναι ο αναπνευστικός ρυθμός;

Ο αναπνευστικός ρυθμός είναι ο αριθμός των αναπνοών που πραγματοποιεί το ζώο μέσα σε ένα λεπτό.

Μία πλήρης ανύψωση και υποχώρηση του θώρακα αντιστοιχεί σε μία αναπνοή.

Για να έχει αξία η μέτρηση, πρέπει να γίνεται όταν το ζώο:

• κοιμάται ή βρίσκεται σε πλήρη ηρεμία,

• δεν λαχανιάζει,

• δεν έχει μόλις ασκηθεί,

• δεν είναι αγχωμένο ή υπερθερμασμένο.

Η μέτρηση κατά τον ύπνο ονομάζεται sleeping respiratory rate, ενώ σε ήρεμο και ξύπνιο ζώο αναφέρεται ως resting respiratory rate.

Πώς μετριέται σωστά στο σπίτι;

Παρατηρήστε τις κινήσεις του θώρακα χωρίς να ξυπνήσετε ή να ενοχλήσετε το ζώο.

Μετρήστε τις αναπνοές για:

• 30 δευτερόλεπτα και πολλαπλασιάστε επί δύο, ή

• ένα ολόκληρο λεπτό για μεγαλύτερη ακρίβεια.

Είναι προτιμότερο να γίνονται αρκετές μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες και να καταγράφονται, ώστε να γνωρίζουμε τη συνήθη τιμή του συγκεκριμένου ζώου.

Ποια τιμή θεωρείται φυσιολογική;

Στα περισσότερα υγιή ζώα, αλλά και σε σκύλους ή γάτες με σταθερή και καλά ελεγχόμενη καρδιακή ανεπάρκεια, ο αναπνευστικός ρυθμός κατά τον ύπνο παραμένει συνήθως κάτω από τις 30 αναπνοές ανά λεπτό.

Σε σκύλους με υποκλινική αριστερή καρδιοπάθεια, χωρίς συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, οι μέσες τιμές κατά τον ύπνο είναι συχνά χαμηλότερες από 25 αναπνοές το λεπτό.

Δεν πρέπει όμως να αξιολογείται μόνο μία μεμονωμένη μέτρηση. Μεγαλύτερη σημασία έχει:

• η σταθερή αύξηση σε σχέση με τις συνηθισμένες τιμές,

• η επανάληψη αυξημένων μετρήσεων,

• και η παρουσία αλλαγής στην αναπνευστική προσπάθεια.

Πότε η ταχύπνοια μπορεί να σχετίζεται με την καρδιά;

Σε καρδιολογικά περιστατικά, η αύξηση του αναπνευστικού ρυθμού μπορεί να εμφανιστεί όταν αυξάνεται η πίεση στην πνευμονική κυκλοφορία και συσσωρεύεται υγρό στους πνεύμονες.

Αυτό μπορεί να συμβεί σε παθήσεις όπως:

• η εκφυλιστική νόσος της μιτροειδούς βαλβίδας,

• η διατατική μυοκαρδιοπάθεια,

• οι μυοκαρδιοπάθειες της γάτας,

• και άλλες παθήσεις που οδηγούν σε αριστερή συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια.

Σε σκύλους με MMVD και καρδιακή διόγκωση, η αύξηση του αναπνευστικού ρυθμού αποτελεί μία από τις μεταβολές που μπορεί να παρατηρηθούν κατά τη μετάβαση προς συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια.

Η γρήγορη αναπνοή σημαίνει πάντα καρδιοπάθεια;

Όχι.

Η ταχύπνοια μπορεί επίσης να οφείλεται σε:

• πνευμονία,

• παθήσεις των αεραγωγών,

• πλευριτική συλλογή,

• πνευμονικό θρομβοεμβολισμό,

• πόνο,

• πυρετό,

• αναιμία,

• θερμοπληξία,

• μεταβολικές διαταραχές,

• άγχος ή έντονη διέγερση.

Για τον λόγο αυτό, η διάκριση μεταξύ καρδιογενούς και μη καρδιογενούς αιτίας δεν γίνεται μόνο με βάση τον αριθμό των αναπνοών. Χρειάζεται αξιολόγηση του ιστορικού, της αναπνευστικής προσπάθειας, της ακρόασης και των απεικονιστικών ευρημάτων.

Πώς διερευνάται;

Ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς, η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• κλινική εξέταση και ακρόαση,

• μέτρηση κορεσμού οξυγόνου,

• υπέρηχο θώρακα,

• ακτινογραφίες θώρακα,

• υπέρηχο καρδιάς,

• ηλεκτροκαρδιογράφημα,

• μέτρηση αρτηριακής πίεσης,

• αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο.

Σε ζώο με έντονη δύσπνοια, προτεραιότητα έχει η σταθεροποίηση και η χορήγηση οξυγόνου. Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται με τρόπο που προκαλεί το μικρότερο δυνατό στρες.

Πότε χρειάζεται άμεση εξέταση;

Απαιτείται επείγουσα κτηνιατρική αξιολόγηση όταν παρατηρείται:

• αναπνοή με ανοιχτό στόμα, ιδιαίτερα στη γάτα,

• έντονη κίνηση της κοιλιάς κατά την αναπνοή,

• αδυναμία του ζώου να ξαπλώσει,

• έκταση του λαιμού για να αναπνεύσει,

• μπλε, γκρίζοι ή πολύ ωχροί βλεννογόνοι,

• κατάρρευση ή σοβαρή αδυναμία,

• επίμονος αναπνευστικός ρυθμός πάνω από 30–35 αναπνοές το λεπτό κατά τον ύπνο, ιδιαίτερα όταν αυξάνεται προοδευτικά.

Η αναπνοή με ανοιχτό στόμα στη γάτα δεν θεωρείται φυσιολογικό λαχάνιασμα και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγον εύρημα.

Γιατί είναι χρήσιμη η παρακολούθηση στο σπίτι;

Η καθημερινή ή τακτική μέτρηση του αναπνευστικού ρυθμού μπορεί να βοηθήσει στην πρώιμη αναγνώριση επιδείνωσης πριν εμφανιστεί σοβαρή δύσπνοια.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ζώα:

• με γνωστή καρδιακή διόγκωση,

• με προηγούμενο επεισόδιο πνευμονικού οιδήματος,

• που λαμβάνουν διουρητική αγωγή,

• ή βρίσκονται υπό παρακολούθηση για καρδιακή ανεπάρκεια.

Οι τιμές πρέπει να αξιολογούνται σε σχέση με το ατομικό φυσιολογικό επίπεδο του ζώου και όχι να χρησιμοποιούνται απομονωμένα για αλλαγή της θεραπείας.

Συμπέρασμα

Ο αναπνευστικός ρυθμός κατά τον ύπνο είναι ένας εύκολος και χρήσιμος δείκτης παρακολούθησης της καρδιοαναπνευστικής κατάστασης του σκύλου και της γάτας.

Η επίμονη ή προοδευτική αύξησή του δεν σημαίνει απαραίτητα καρδιοπάθεια, αλλά αποτελεί λόγο επικοινωνίας με τον κτηνίατρο και, ανάλογα με την κλινική εικόνα, μπορεί να απαιτεί καρδιολογικό και απεικονιστικό έλεγχο.